सरस्वती सुप्रभातम् देवी सरस्वती (विद्या, बुद्धि और कला की देवी) को समर्पित एक संस्कृत प्रार्थना/स्तोत्र है, जो प्रातःकाल देवी को जगाने और आह्वान करने के भाव से गाया या पढ़ा जाता है।
प्रार्थना का भाव:
- माँ सरस्वती को ससम्मान शुभ प्रभात कहता है
- उनसे विद्या, स्मरण-शक्ति, वाणी की मधुरता और विवेक की कामना करता है
- ज्ञान-अज्ञान के अंधकार को दूर करने की प्रार्थना करता है
कब और क्यों पढ़ा जाता है?
- सुबह के समय (ब्रह्ममुहूर्त/प्रातः)
- विद्यार्थियों, कलाकारों और साधकों द्वारा
- परीक्षा, अध्ययन, लेखन या संगीत अभ्यास से पहले
आध्यात्मिक महत्व:
- मन को शांत और एकाग्र करता है
- दिन की शुरुआत सकारात्मक और पवित्र भाव से होती है
- ज्ञान और सृजनशीलता के प्रति श्रद्धा जागती है
Saraswati Suprabhatam Lyrics
- English
- Sanskrit
Om
Utthishthotthishtha He Vaanih
Utthishtha Hansinidhvaje
Utthishtha Brahmano Raadni
Trailokyam Mangalam Kuru
Jaagrihi Tvam Mahadevi
Jaagrihi Tvam Saraswati
Jaagrihi Tvam Chaturvedih
Lokarakshavidhim Kuru
Lokah Sarve Shuchambhodhau
Nimagnastan Samuddhara
Tvamevaika Svayamvyakta
Samartha Sikataabhavah
Shrivaani Sarvajagataam Janani Pramode
Jihvagravaasini Manohari
Vedhasastvam
Vaanchha Pradayini
Samaashrita Bhaktakoteh
Shripadmajaatadaayite
Tava Suprabhatam
Tava Suprabhatamakhilarthadayini
Kamaniyagatri Karunatarangini
Kamalaayataakshi Vadanendumandale
Paramesthidevi Surasundarisute
Shri Vyasa Pujita Padambuja Komalangi
Kartasvaranchita Vishesha Vibhushitangi
Praleyamauktika Shashanka Sushobhitangi
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Shri Gautamitata Samikritasaikatena
Vyasena Sechanasamahita Shrikaraishcha
Shrishodashi Manujasena Nirupita Tvam
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Vallitrayantarasuchakra Samrchanena
Shrimantravaagbhava Samuchchaya Kutadeshe
Vyaktasi Rakshitumitah Svayameva Devi
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Shrimantraraja Tanubija Virajamana
Omkaratattvavishadaya Grihitamurtim
Tvam Pandita Bhuvi Bhajanti Saraswatiti
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Onkarapanjarashukim Nigamanta Vedyam
Hrim Maatrikavarana Shrimyuta Bluncha Sauraim
Klim Saushcha Saingatadashaksharadevi Vande
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Sansara Taaraka Mahamanubijavarnam
Maayamayim Gunamayim Sagunodbhavam Tvaam
ShaktitrayatmakachitiIti Japanti Buddhah
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Saundaryavaradhitaranga Paramparayam
Velanirupaka Manohara Dehadipe
Sarvopamananichayasya Samopameye
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Sangita Vangmaya Kalapta Suhasanetri
Ragaishcha Shodasha Sahasra Vidhyaishcha Gite
Aananda Dayakarasairkha Nibhishcha Purne
Shrivani Vaasarapure Tava Suprabhatam
Saubhagyade Tvamiha Vidruma Varnalakshmihi
Vidyaprade Tvamiha Dhauta Sudhamshuvaani
Shatrunjaye Tvamiha Nilatamalakali
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Shrichakra Mandira Viharini Rajyalakshmih
Raakasudhakara Shiromani Nilaveni
Raajiva Lochana Shirisha Sumagranase
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Kaumara Shaila Shikhare Sukhavasayogye
Suryendra Vishnu Shivaputra Ganeshamukhyaih
Vasishtha Varuni Varaishcha Suputatirthe
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Bimbadharanchita Suhasa Vilasarekhe
Karunya Purita Driganchala Ramyamurte
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Audumbarakhya Tarumula Pavitradeshe
Dattavadhuta Yatiratra Grihitadikshah
Japtva Tvadiya Shubhanaama Babhuva Siddhah
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Pratyusha Ranjita Navarka Marichi Punjah
Praanta Prashanta Prakritim Ramaniya Drishyam
Sambhavayanti Cha Virachya Saraswatiha
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Nityam Tavarchaka Sudhishcha Mukharavindam
Shrikhandachurna Haritaala Sugandhatirthaih
Brahme Muhurtasamaye Rachanam Karoti
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Sapta Svaranchita Manohara Nadayuktaih
Prabhata Kalika Sunada Vinoda Ragaih
Gayanti Kokila Mayura Maralachakrah
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Diksha Vidhananiyamanusarena Bhaktah
Gatva Pure Bhavati Dehi Ghriṇaksha Bhiksham
Yachanti Taaniti Grihastha Tadatmarupam
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Yogisha Manasa Sarovara Rajahansi
Bhaktali Manasa Saroja Vihara Bhringi
Shri Chakra Shodasha Mahamanu Bijavaase
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Gyanatmike Vividhavastu Vivekarupe
Ichchhatmike Bhagavadatma Samaanarupe
Yatnatmike Paramadhama Samattarupe
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Shinjana Kankana Ninaada Vinodapaane
Vinaavivaadana Vijrimbhita Purnaraage
Vinyasta Hasta Bhrukuti Chubukaakshi Vatse
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Kujanti Devi Charanayudha Pakshisanghah
Gaayanti Devi Tava Maagadha Vandivrindah
Archanti Devi Bhuvi Vaidika Kavya Shishyah
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Divyapagaavikasitachchha Suvarna Pushpah
Hastashcha Mantra Pathananuranena Devah
Tishthanti Devi Tava Mandira Mukhyamarge
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Dikpalakashcha Tava Pithaka Konadeshe
Shri Chakra Mandira Navavaranaeshu Devah
Sthitva Cha Mangala Purashcharanam Pathanti
Shrivani Vasarapure Tava Suprabhatam
Ittham Saraswatih Kritam Chinavengkanena
Vedanta Mantra Japa Patha Vidhana Purvam
Paarayanena Cha Pavitra Charitra Gaanam
Punyavaham Sakala Mangala Suprabhatam
ॐ
उत्थिष्टोत्थिष्ठा हे वानिः
उत्थिष्ठा हंसिनीध्वजे
उत्थिष्ठ ब्राह्मणो रादनी
त्रैलोक्यं मंगलं कुरु
जागृहि त्वां महादेवी
जागृहि त्वां सरस्वती
जागृहि त्वां चतुर्वेदिः
लोकरक्षविधिम कुरु
लोकः सर्वे शुचम्भोधौ
निमाग्नस्तान समुद्धरा
त्वमेवैका स्वयम्व्यक्त
समर्थः सिकताभवः
श्रीवाणी सर्वजगतं जननी प्रमोदे
जिह्वाग्रवासिनि मनोहारी
वेधासत्वम्
वांछ प्रदायिनी
समश्रित भक्तकोटेः
श्रीपद्मजातादायिते
तव सुप्रभातम्
तव सुप्रभातमखिलार्थदायिनी
कमनियागत्री करुणातरङ्गिणी
कमलायताक्षि वदनेन्दुमण्डले
परमेष्ठिदेवी सुरसुन्दरीसुते
श्री व्यास पूजिता पदम्बुज कोमलंगिया
कार्तस्वरञ्चिता विशेस विभूषितांगी
प्रलेयमौक्तिका शशंका सुशोभिताङ्गि
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
श्री गौतमितता समितिसैकतेन
व्यासेन सेचनसमाहित श्रीकरैश्च
श्रीशोदशी मनुजसेन निरूपिता त्वम्
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
वल्लित्रायन्तरसुचक्र सम्र्चनेन
श्रीमंत्रवाग्भव समुच्चाय कुटादेशे
व्याक्तसि रक्षातुमिताः स्वायमेव देवी
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
श्रीमंत्रराज तनुबीज विराजमान
ओंकारतत्त्वविषादय गृहितामूर्तिम्
त्वां पण्डिता भुवि भजन्ति सरस्वतीति
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
ओंकारपञ्जराशुकिं निगमान्त वेद्यं
ह्रीं मातृकावरण श्रीम्युता ब्लुन्चा सौरैं
क्लीं सौश्च सिंगतादशाक्षरदेवी वन्दे
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
संसार तारक महामनुबिजवर्णम्
मायामयीं गुणमयीं सगुनोदभवं त्वम्
शक्तित्रयत्मकचित्तिइति जपन्ति बुद्धः
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
सौन्दर्यवरधितरङ्ग परम्परायम्
वेलानिरूपक मनोहरा देहादीपे
सर्वोपमनानिचयस्य समोपमेये
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
संगीता वाङ्मया कालप्त सुहासनेत्री
रागैश्च शोदशा सहस्र विद्याइश्च गीते
आनन्द दयाकरसैर्खा निभिश्च पूर्णे
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
सौभाग्यदे त्वमिहा विद्रुमा वर्णलक्ष्मिहि
विद्याप्रदे त्वमिहा धौत सुधामशुवाणी
शत्रुञ्जये त्वमिहा नीलतमलकाली
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
श्रीचक्र मन्दिर विहारिणी राज्यलक्ष्मीः
राकासुधाकर शिरोमणि निलावेणी
राजीव लोचना शिरीष सुमाग्रनासे
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
कौमारा शैला शिखरे सुखावसयोग्ये
सूर्येन्द्र विष्णु शिवपुत्र गणेशमुख्यः
वसिष्ठ वरुणी वरैश्च सुपूततीर्थे
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
बिम्बधरञ्चिता सुहासा विलासरेखे
करुण्य पुरिता दृगञ्चला राम्यमूर्ते
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
औदुम्बरख्य तरुमूला पवित्रदेशे
दत्तवधूत यतिरात्र गृहितादीक्षः
जप्त्वा त्वदिया शुभनामा बभुव सिद्धः
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
प्रत्युषा रञ्जिता नवका मरिचि पंजाह
प्रान्त प्रशांत प्रकृतिं रमणीयं दृष्टिम्
सम्भवयन्ती च विराच्य सरस्वतीहः
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
नित्यं तवर्चका सुधिष्ठा मुखरविन्दम्
श्रीखण्डचूर्ण हरिताला सुगन्धतीर्थाः
ब्रह्मे मुहूर्तसमाये रचनां करोति
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
सप्त स्वरञ्चिता मनोहरा नादयुक्तैः
प्रभात कालिका सुनदा विनोद रागैः
गायन्ति कोकिला मयुरा मरालाचक्रः
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
दीक्षा विधाननीयमनुसारेण भक्तः
गत्व शुद्ध भवती देहि घृणाक्ष भिक्षम
यचन्ति तानीति गृहस्था तदात्मरूपम्
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
योगीष मनसा सरोवर राजहंसि
भक्तली मनसा सरोज विहार भृंगी
श्री चक्र शोदाश महामनु बीजवासे
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
ज्ञानात्मिके विविधवास्तु विवेकरूपे
इच्छात्मिके भगवदात्म समानरूपे
यतनात्मिके परमधाम समत्तरूपे
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
शिञ्जना कंकणा निनादा विनोदपाने
विनाविवादन विजृम्भिता पूर्णरागे
विन्यास हस्ते भृकुटी चुबुकाक्षी वत्से
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
कुजन्ति देवी चरणयुध पक्षीसंघः
गायन्ति देवी तवा मागध वन्दिवृन्दः
अर्चन्ति देवी भुवी वैदिका काव्य शिष्यः
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
दिव्यपागाविकसितच्छा सुवर्ण पुष्पः
हस्ताश्च मन्त्र पठाननुराणेन देवः
तिष्ठन्ति देवी तवा मन्दिर मुख्यामार्गे
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
दिक्पालकाश्च तव पिठका कोनादेशे
श्री चक्र मन्दिर नववरनाएशु देवः
स्थिति च मंगला पुरश्चरणं पठन्ति
श्रीवाणी वासरपुरे तव सुप्रभातम्
इत्थं सरस्वतीः कृतं चिनवेङ्कानेना
वेदान्त मन्त्र जप पाठ विधान पूर्वम्
पारायनेन च पवित्र चरित गानम्।
पुण्यवाहं सकल मंगला सुप्रभातम्
Credits:
- Title: Sri Saraswati Suprabhatam
- Singer: Rajalakshmee Sanjay
- Music Director: Rajalakshmee Sanjay
- Edit & Gfx: Mind Pro
- Music Label: Music Nova

