विष्णु चालीसा एक भक्ति गीत (स्तोत्र) है, जिसमें भगवान विष्णु की 40 चौपाइयों के माध्यम से स्तुति की जाती है। यह तुलसीदास जी द्वारा रचित हनुमान चालीसा की तरह ही एक लोकप्रिय स्तोत्र है, परंतु इसका केन्द्र भगवान विष्णु—पालक एवं सृष्टि के रक्षक—हैं।
विष्णु चालीसा का उद्देश्य:
- संसारिक क्लेशों से मुक्ति
- शांति, समृद्धि और सुख की प्राप्ति
- पापों का क्षय और मोक्ष की प्राप्ति
- ईश्वर के प्रति प्रेम और भक्ति में वृद्धि
विष्णु चालीसा के मुख्य स्वरूप:
- इसमें विष्णुजी के दशावतार (राम, कृष्ण, वराह, वामन, नरसिंह आदि) का भी संक्षिप्त वर्णन होता है।
- लक्ष्मी माता, जो विष्णु की अर्धांगिनी हैं, उनकी भी स्तुति इसमें शामिल हो सकती है।
- यह चालीसा भक्त को अहंकार, पाप, मोह आदि से मुक्त करने में सहायक मानी जाती है।
पाठ विधि:
- साफ-सुथरे स्थान पर बैठकर
- दीपक जलाकर, ध्यान पूर्वक पढ़ें
- सप्ताह में कम से कम एक बार (विशेषकर गुरुवार) को पढ़ना श्रेष्ठ माना गया है
Vishnu Chalisa Lyrics:
- English
- Hindi
Vishnu Suniye Vinay
Sevak Ki Chitalaay
Keerat Kuchh Varnan Karun
Deejei Gyaan Bataay
Namo Vishnu Bhagwan Kharaari
Kasht Nashaavan Akhil Bihari
Prabal Jagat Mein Shakti Tumhari
Tribhuvan Phail Rahi Ujiyaari
Sundar Roop Manohar Surat
Saral Swabhaav Mohani Murat
Tan Par Pitambar Ati Sohat
Baijanti Mala Mann Mohat
Shankh Chakra Kar Gadaa Biraaje
Dekhat Daitya Asur Dal Bhaaje
Satya Dharm Mad Lobh Na Gaaje
Kaam Krodh Mad Lobh Na Chhaje
Sant Bhakt Sajjan Manaranjan
Danuj Asur Dushtan Dal Ganjan
Sukh Upjaay Kasht Sab Bhanjan
Dhosh Mitaye Karat Jan Sajjan
Paap Kaat Bhav Sindhu Utaran
Kasht Nashkar Bhakt Ubaaran
Karat Anek Roop Prabhu Dhaaran
Keval Aap Bhakti Ke Kaaran
Dharani Dhenu Ban Tumhin Pukara
Tab Tum Roop Ram Ka Dhaara
Bhaar Utaar Asur Dal Maara
Raavan Aadik Ko Sanhara
Aap Varaah Roop Banaya
Hiranyaksh Ko Maar Giraya
Dhar Matsya Tan Sindu Banaya
Chaudah Ratanan Ko Nikalaya
Amilakh Asuran Dwand Machaya
Roop Mohani Aap Dikhaya
Devan Ko Amrit Paan Karaya
Asuran Ko Chhavi Se Behalaya
Koorm Roop Dhar Sindu Majhaya
Mandrachal Giri Turant Uthaya
Shankar Ka Tum Phand Chhudaya
Bhasmasur Ko Roop Dikhaya
Vedan Ko Jab Asur Dubaya
Kar Prabandh Unhein Dhundhavaya
Mohit Bankar Khalahi Nachaya
Us Hi Kar Se Bhasm Karaya
Asur Jalandhar Ati Baldayi
Shankar Se Un Keenha Ladayi
Haar Paar Shiv Sakal Banayi
Keen Sati Se Chhal Khal Jayi
Sumiran Keen Tumhein Shivrani
Batalaayi Sab Vipat Kahani
Tab Tum Bane Munishwar Gyani
Vrinda Ki Sab Surati Bhulani
Dekhat Teen Danuj Shaitani
Vrinda Aaye Tumhein Laptaani
Ho Sparsh Dharm Kshati Maani
Hanaa Asur Ur Shiv Shailani
Tumne Dhruv Prahalad Ubare
Hirnakush Aadik Khal Maare
Ganika Aur Ajaamil Taare
Bahut Bhakt Bhav Sindhu Utare
Harahu Sakal Santaap Hamare
Kripa Karahu Hari Sirjan Haare
Dekhhun Main Nij Darash Tumhare
Deen Bandhu Bhaktan Hitkare
Chahat Aapka Sevak Darshan
Karahu Daya Apni Madhusudan
Jaanu Nahin Yogya Jap Poojan
Hoye Yagya Stuti Anumodan
Sheeldaya Santosh Sulakshan
Vidit Nahin Vratbodh Vilakshan
Karhun Aapka Kis Vidhi Poojan
Kumati Vilok Hot Dukh Bheeshan
Karahun Pranam Kaun Vidhi Sumiran
Kaun Bhanti Main Karahu Samarpan
Sur Muni Karat Sada Sevkayi
Harshit Rahat Param Gati Payi
Deen Dukhin Par Sada Sahayi
Nij Jan Jaan Lev Apnayi
Paap Dosh Santaap Nashao
Bhav Bandhan Se Mukt Karao
Sut Sampatti De Sukh Upjao
Nij Charnan Ka Daas Banao
Nigam Sada Ye Vinay Sunavei
Padhei Sunei So Jan Sukh Paavei
विष्णु सुनिए विनय
सेवक की चितलाय
कीरत कुछ वर्णन करूं
दीजै ज्ञान बताय
नमो विष्णु भगवान खरारी
कष्ट नशावन अखिल बिहारी
प्रबल जगत में शक्ति तुम्हारी
त्रिभुवन फैल रही उजियारी
सुन्दर रूप मनोहर सूरत
सरल स्वभाव मोहनी मूरत
तन पर पीताम्बर अति सोहत
बैजन्ती माला मन मोहत
शंख चक्र कर गदा बिराजे
देखत दैत्य असुर दल भाजे
सत्य धर्म मद लोभ न गाजे
काम क्रोध मद लोभ न छाजे
संत भक्त सज्जन मनरंजन
दनुज असुर दुष्टन दल गंजन
सुख उपजाय कष्ट सब भंजन
दोष मिटाय करत जन सज्जन
पाप काट भव सिंधु उतारण
कष्ट नाशकर भक्त उबारण
करत अनेक रूप प्रभु धारण
केवल आप भक्ति के कारण
धरणि धेनु बन तुमहिं पुकारा
तब तुम रूप राम का धारा
भार उतार असुर दल मारा
रावण आदिक को संहारा
आप वराह रूप बनाया
हीरण्याक्ष को मार गिराया
धर मत्स्य तन सिंधु बनाया
चौदह रतनन को निकलाया
अमिलख असुरन द्वंद मचाया
रूप मोहनी आप दिखाया
देवन को अमृत पान कराया
असुरन को छवि से बहलाया
कूर्म रूप धर सिंधु मझाया
मंद्राचल गिरि तुरंत उठाया
शंकर का तुम फन्द छुड़ाया
भस्मासुर को रूप दिखाया
वेदन को जब असुर डुबाया
कर प्रबंध उन्हें ढूंढवाया
मोहित बनकर खलहि नचाया
उस ही कर से भस्म कराया
असुर जलंधर अति बलदाई
शंकर से उन कीन्ह लडाई
हार पार शिव सकल बनाई
कीन सती से छल खल जाई
सुमिरन कीन तुम्हें शिवरानी
बतलाई सब विपत कहानी
तब तुम बने मुनीश्वर ज्ञानी
वृन्दा की सब सुरति भुलानी
देखत तीन दनुज शैतानी
वृन्दा आय तुम्हें लपटानी
हो स्पर्श धर्म क्षति मानी
हना असुर उर शिव शैलानी
तुमने ध्रुव प्रहलाद उबारे
हिरणाकुश आदिक खल मारे
गणिका और अजामिल तारे
बहुत भक्त भव सिन्धु उतारे
हरहु सकल संताप हमारे
कृपा करहु हरि सिरजन हारे
देखहुं मैं निज दरश तुम्हारे
दीन बन्धु भक्तन हितकारे
चहत आपका सेवक दर्शन
करहु दया अपनी मधुसूदन
जानूं नहीं योग्य जप पूजन
होय यज्ञ स्तुति अनुमोदन
शीलदया सन्तोष सुलक्षण
विदित नहीं व्रतबोध विलक्षण
करहुं आपका किस विधि पूजन
कुमति विलोक होत दुख भीषण
करहुं प्रणाम कौन विधि सुमिरण
कौन भांति मैं करहु समर्पण
सुर मुनि करत सदा सेवकाई
हर्षित रहत परम गति पाई
दीन दुखिन पर सदा सहाई
निज जन जान लेव अपनाई
पाप दोष संताप नशाओ
भव-बंधन से मुक्त कराओ
सुत संपत्ति दे सुख उपजाओ
निज चरनन का दास बनाओ
निगम सदा ये विनय सुनावै
पढै़ सुनै सो जन सुख पावै
Credits:
- Title: Vishnu Chalisa Fast
- Singers: Anuradha Paudwal
- Music Composer: Navin-Manish
- Edit & VFX: Chetan Garud Productions LLP
- Music Label: Music Nova

